آشنایی با روانکارها و روغن‌های صنعتی

راهنمای جامع روانکارها و روغن‌های صنعتی: انواع، ویژگی‌ها و کاربردها

روانکارها (به انگلیسی lubricants) محصولات و ترکیبات بسیار مهمی هستند که حرکت ماشین‌آلات و صنعت، بدون آن‌ها امکان‌پذیر نیست. روانکارها به طور کلی شامل بیش از ۶۰۰ نوع محصول متنوع با سطوح کیفیت متفاوت و ویسکوزیته‌های مختلف هستند. روغن موتور، روغن دنده، روغن هیدرولیک، روغن توربین، روغن کمپرسور و گریس را می‌توان جزو مهم‌ترین و پرکاربردترین روانکارها نام برد. علم روانکاری و روانکارها دربرگیرنده علوم مختلفی نظیر شیمی، فیزیک، مواد و مکانیک می‌شود.

علم روانکاری و روانکارها یکی از مهم ترین و پرکاربردترین علوم در سطح جهان است چرا که انسان ها همواره و همه روزه به این علم و کاربردهای آن وابسته هستند. این علم در حال حاضر به صورت جامع و در قالب دروس دانشگاهی وجود ندارد و لذا ضرورت پرداختن به آن و تشریح کاربردهای بسیار زیاد آن، حائز اهمیت فراوان است. در ادامه، ضمن تشریح علم روانکاری و معرفی انواع روانکارها، روانکارهای مایع که بخش عمده این صنعت را تشکیل می دهند.

روانکار (Lubricant) چیست و چه وظایفی دارد؟

روانکارها موادی هستند که برای کاهش میزان اصطکاک بین سطوح متحرک و ثابت استفاده می‌شوند. در یک تعریف ساده، روانکاری روشی است برای جلوگیری از اصطکاک و سایش سطوح متحرکی که روی یکدیگر قرار می‌گیرند. آنچه از یک روانکار انتظار می‌رود این است که در کنار کاهش اصطکاک و سهولت حرکت قطعات دستگاه، قابلیت کاهش مصرف انرژی، محافظت قطعات از خوردگی، سایش و زنگ‌زدگی را نیز داشته باشد.

به طور کلی مهم‌ترین وظایف یک روانکار عبارتند از:

• انتقال قدرت هیدرولیک

• جلوگیری از تنش و ضربه

• جابه‌جا کردن آلاینده‌ها

• آب‌بندی قطعات متحرک

انواع روانکارها

همانطورکه در شکل زیر مشاهده می کنید روانکارها را در یک نگاه کلی می توان به دو دسته بزرگ روانکارهای خودرو و روانکارهای صنعتی تقسیم کرد. روانکارهای صنعتی نیز به سه دسته عمده روغن‌های صنعتی، گریس‌ها و روانکارهای ویژه دیگر مثل روانکارهای فلزکاری و … تقسیم می‌شوند.

البته روانکارها را از نظر نوع حالت نیز می توان طبقه‌بندی کرد. که به چهار دسته روان‌کننده‌های گازی، روان‌کننده‌های مایع، گریس‌ها و روان‌کننده‌های جامد تقسیم می‌شوند.

۱. روانکارهای گازی

روانکارهای گازی مثل هوا، هلیوم و بخار مایعات، در موارد درجه حرارت‌های خیلی بالا یا پایین، سرعت بسیار زیاد و بار کم، یا در مواردی که پرتوهای هسته‌ای در محیط وجود دارند، استفاده می‌شوند.

• گرانروی آن‌ها با تغییر درجه حرارت تغییر چندانی نمی‌کند و در یاتاقان‌های با سرعت خیلی زیاد بهتر از روانکارهای مایع عمل می‌کنند.

• اصطکاک کمی دارند، عاری از ناخالصی‌اند و پدیده سرریز شدن را ندارند؛ به همین دلیل در صنایع غذایی، دارویی و شیمیایی بسیار مطمئن هستند.

• کاربردها: اولتراسانتریفیوژها، ماشین‌های ابزار سنگ‌زنی دقیق، چرخ‌مته دندانپزشکی، راکتورهای اتمی، ماشین‌های ریسندگی پرسرعت، توربین‌های گازی و موتور جت.

۲. روانکارهای مایع (روغن‌ها)

مهم‌ترین روانکارهای مایع، روغن‌ها هستند که خود به دو دسته بزرگ روغن‌های معدنی و روغن‌های سنتزی تقسیم می‌شوند. این نوع روانکارها رایج‌ترین و پرمصرف‌ترین نوع روانکارها و از مشتقات نفت خام هستند.

• روغن‌های معدنی: از عملیات تفکیک روی نفت خام و حداکثر یک واکنش شیمیایی کنترل‌شده به دست می‌آیند و به دلیل فراوانی، تولید بیشتری دارند.

• روغن‌های سنتزی: نیازمند واکنش‌های شیمیایی کنترل‌شده بیشتری هستند؛ قیمت تمام‌شده بالاتری دارند اما به دلیل تولید مصنوعی، قابلیت‌های بهینه‌تری نسبت به روغن‌های پایه معدنی ارائه می‌دهند.

• روغن‌های طبیعی: منبع آن‌ها جانوران، ماهی‌ها و گیاهان است. تجزیه بیولوژیکی آسانی دارند اما به دلیل هزینه‌ی تولید بالا و عدم قابلیت نگهداری طولانی‌مدت، امروزه کمتر به عنوان روانکار اصلی استفاده می‌شوند.

البته به جز روغن‌های سنتزی و روغن‌هایی که منبع اصلی آنها نفت خام است روغن‌های دیگری نیز وجود دارند که از جانوران، ماهی‌ها و گیاهان به‌ دست می‌آیند که روغن‌ های طبیعی نام دارند. استفاده از این روغن‌ها به‌ عنوان روانکار در گذشته بسیار مرسوم بوده است ولی امروزه نفت خام منبع اصلی تولید روانکارها است. یکی از خصوصیات روغن‌ های طبیعی تجزیه بیولوژیکی آسان آنها است که از این لحاظ نسبت به روغن‌ های پایه معدنی و سنتزی برتری دارند. این روغن‌ها برای مدت طولانی قابل نگهداری نیستند، ضمن اینکه هزینه‌ی تولید زیادی هم دارند. اما با توجه به محدود بودن منابع نفتی برای تولید انرژی، روغن‌های طبیعی می‌توانند جایگزین مناسبی برای مشتقات نفتی در عرصه تولید روانکار باشند.

۳. گریس‌ها

همچنین گریس‌ها جزو معروف‌ترین روانکارها هستند که نه مایع و نه جامدند. لازم است بدانید گریس‌ها از یک روغن‌‌پایه (معدنی یا سنتزی) و یک سفت‌کننده به دست می‌آیند. در مواردی که روانکاری با روانکارهای مایع مشکل بوده و امکان روانکاری مجدد دارای محدودیت باشد، این نوع روانکارها کاربرد فراوانی دارند.

دستگاه تمام اتوماتیک تزریق گریس

 

توزیع کننده گریس

۴. روانکارهای جامد

این نوع روانکارها برای کار در شرایط بخصوص مثل خلاء، بار زیاد، حرارت بالا و مکان‌هایی مثل راکتورهای هسته‌ای (در برابر اشعه‌های رادیواکتیو) استفاده می‌شوند.

• دارای فراریت کم و مقاومت بالا در برابر انرژی‌های ناشی از تابش رادیواکتیو هستند.

• مهم‌ترین نمونه‌ها: گرافیت، مولیبدنیوم دی‌سولفید، بورنیترید، تنگستن دی‌سولفید، میکا و تالک (که گرافیت و مولیبنیوم دی‌سولفید بیشترین کاربرد را دارند).

جدول مشخصات فنی محصول

برای بررسی دقیق این حوزه، مشخصات پایه‌ای آن به شرح زیر دسته‌بندی شده است:

خدمات مهندسی و صنعتی هیدروآزما در حوزه روانکارها و تجهیزات هیدرولیک

برای راه‌اندازی، تنظیم و بهره‌برداری بهینه از سیستم‌ها در قالب یک مدار هیدرولیک استاندارد، شرکت هیدروآزما خدمات تخصصی زیر را ارائه می‌دهد:

• تامین و عرضه انواع روانکارهای تخصصی صنعتی، گریس‌ها، پمپ هیدرولیک و تجهیزات جانبی اصل.

• اجرای دقیق تست‌های عملکردی شامل تست هیدرولیک، تست پمپ هیدرولیک و تست شیر هیدرولیک با استفاده از دستگاه تست هیدرولیک پیشرفته.

• خدمات تخصصی تعمیر پمپ هیدرولیک، تعمیر تجهیزات هیدرولیک و اورهال هیدرولیک سیستم‌های صنعتی.

• طراحی مدار هیدرولیک صنعتی و طراحی پاور پک هیدرولیک (یونیت هیدرولیک) همراه با استانداردهای روانکاری و فیلتراسیون.

• ارائه خدمات مشاوره هیدرولیک و برگزاری دوره‌های تخصصی آموزش هیدرولیک صنعتی و دوره آموزش هیدرولیک.

• تامین انواع شیر پروپرشنال، بلوک‌های منیفولد و قطعات مرتبط در راستای ارتقای سطح خدمات هیدرولیک صنعتی.

سوالات متداول 

۱. مهم‌ترین وظایف روانکارها در صنعت چیست؟

کاهش اصطکاک و سایش، سهولت حرکت قطعات، کاهش مصرف انرژی، محافظت در برابر خوردگی، انتقال قدرت هیدرولیک و جابجایی آلاینده‌ها.

۲. روانکارهای گازی در چه مواردی کاربرد دارند؟

در شرایط درجه حرارت‌های خیلی بالا یا پایین، سرعت بسیار زیاد، بار کم و محیط‌های دارای پرتوهای هسته‌ای (مانند توربین‌های گازی و تجهیزات دقیق) استفاده می‌شوند.

۳. تفاوت اصلی روغن‌های معدنی و سنتزی چیست؟

روغن‌های معدنی از تفکیک مستقیم نفت خام به دست می‌آیند و تولید بیشتری دارند، اما روغن‌های سنتزی طی واکنش‌های کنترل‌شده شیمیایی ساخته شده و قابلیت‌های پیشرفته‌تری دارند.

۴. چگونه می‌توان برای استعلام قیمت و خرید روانکارهای صنعتی اقدام کرد؟

برای دریافت مشاوره فنی، انتخاب روانکار مناسب و استعلام قیمت می‌توانید با شماره تلفن 66154024-021 تماس حاصل فرمایید.

همین حالا برای مشاوره رایگان و استعلام قیمت قطعات با ما تماس بگیرید.

۶۵۰۲۰۸۱۹ ۶۶۱۵۴۰۲۴ ۶۶۱۵۳۹۲۸ پیام رسان بله